वृद्धाश्रमातील एक दिवस

वृद्धाश्रमांची संख्या आता वाढतच चाललीय. ही काळाची गरज आहे असेच आपले म्हणायचे. सध्या कुटुंबामधील संवादाला ओहटी लागलीय आणि विसंवादाच्या सागराला मात्र भरती येतेय म्हणतात. पण केवळ एवढेच कारण असेल का ? खूपशा ज्येष्ठांची मुले नोकरीच्या निमित्ताने परदेशी आहेत. मग मातापिता एकटे पडून लगेचच सैरभैर होतात. ‘ पावले चालती पंढरीची वाट ‘ या थाटात वृद्धाश्रमाची वाट पकडतात.

       नुकताच अशा एका ‘सिनियर सिटीझन होम्स’ मध्ये जाण्याचा योग आला. घरून निघताना सख्ख्या शेजाऱ्यांना चेष्टेच्या सुरात म्हटले, ‘छान वाटला तर आम्हीही तिथे रहायचा विचार करू.’ सगळ्यांचे डोळे एकदमच मोठ्ठे झाले.

चाळीसएक कुटुंबानी तिथं आपली पालं टाकली होती. फाटकातून आत जाताच गणरायाचं सुंदरसं देऊळ दिसलं. रोज सकाळी साडेनऊची आरतीची वेळ असते तिथे. गडबडीने एका सिमेंटकुटीमध्ये हातातील पिशव्या ठेवल्या आणि तिथल्या भक्तांबरोबर आरतीचा नादब्रह्म सुरु झाला. पूर्वी शांत जागी वसलेला हा आश्रम शहराने पाय पसरल्याने चक्क हायवेवर आला होता. रहदारीचा गोंगाट वाढत होता, तरीही देवळातील घंटेचा आवाज व गळ्यातून बाहेर पडणारे भक्तीमय सूर एका संथ लयीत गणेशाची आराधना करीत होते. प्रसाद ग्रहण करुन थोड्याच वेळात कॅन्टीनमध्ये चहाचा तसेच तेथील रहिवाशांबरोबर गप्पांचा आस्वाद घेत बसलो. एक अमृत महोत्सवी जोडी आपसात तिथे संस्कृतमध्ये बोलत होती. उत्सुकतेने त्यांच्याजवळ जाऊन बसलो. आमच्या आग्रहाखातर त्यानी काही हिंदी, मराठी स्वरचित कविता व संस्कृतमधील इशोपनिषद्चे  श्लोकही अर्थासह ऐकवले. ज्ञान मंदिरात या ॠषीस्वरुप जोडप्याच्या सहवासाचा आम्ही छान आनंद लुटला.

        प.पू. बाबा बेलसरेंच्याकडून अनुग्रह घेतलेली व त्यांचा सहवास लाभलेली शुभ्र पांढर्‍या साडीतील एक तरुण वृद्धा ताठ कण्याने खुर्चीत बसून वर्तमानपत्र वाचत होती. आपले कौतुक ऐकले न ऐकलेसे करुन एक सुंदर स्मितरेषा तिने चेहर्‍यावर उमटवली. तेवढ्यात उत्साह ओसंडून वाहणारी एक त्रिमूर्ती आम्हाला सारा परिसर दाखविण्यासाठी पुढे सरसावली. त्यातील एका मूर्तीला तर मिडास टच लाभलेला होता. त्याची नोकरीची सोनेरी वर्षे कुवैतमधील राजमहाल सोन्याने मढवण्यात गेली होती. संपूर्ण काॅम्प्लेक्स पाहून झाल्यावर आम्ही एका प्रशस्त हाॅलमध्ये गप्पा मारत बसलो. खुर्च्यांचे रिंगण आखले होते. गप्पाटप्पा झाल्यावर तेथील एकेक कलाकार पुढे सरसावला. आता गाण्याची मस्त मैफील रंगात आली.

जेवणाची वेळ झाली होती. डायनिंग हॉलमध्ये जमून आता खाद्यपदार्थांचे रंग भरवायचे होते. जेवणगृहात जाताजाता वाटेत सुसज्ज जीम दिसली. व्हीलचेअरवर बसून एक सराईत व्यायामपटू आपली तब्येत फिट राखण्याचा प्रयत्न करीत होता. सकाळच्या गप्पांमध्ये गाण्याची रंगत भरणारे “किशोरकुमार”  गडबडीने कुठेसे चालले होते. गावातील एका सभागृहात संध्याकाळी त्यांचा गाण्याचा कार्यक्रम होता. काय मस्त छंद जोपासत होता हा गायक !

       संध्याकाळचे फिकट सोनेरी रंग आता पश्चिम दिशेकडे हळूहळू पसरू लागले होते. आम्हीही एक दिवसाच्या घनिष्ट ओळखीने जवळ आलेल्या इथल्या मित्रमंडळींचा निरोप घ्यायची वेळ आली होती. आमच्या घरी येण्यासाठी या सर्वांना मनापासून आग्रह केला. आपल्याला कोणी प्रेमाने बोलवते आहे या भावनेनेच साऱ्यांचे चेहरे फुलले होते. दूरवर कुठेतरी हिरवाई नजरेस येत होती. पण सिमेंटच्या रुक्ष जंगलात राहण्याशिवाय दुसरा पर्यायही त्यांच्याकडे नव्हता.

      आम्ही घरी परत फिरलो. सोसायटीच्या आवारात येतोय न येतोय तोच माणसांच्या गजबजाटाने वेढले गेलो. नोकरी व्यवसाय करून घरी दमून भागून आलेला आमचा शेजार दिवसाची हालहवाल विचारण्यासाठी सुहास्य वदनाने पुढे आला. ‘ आब्बा ‘ म्हणत लहान मुले चिकटली. आकाशात पक्ष्यांचा किलबिलाट एकदमच वाढला.  दिवसभरातील त्या चित्रात आणि आत्ताच्या चित्रात तेवढाच एक मोठा फरक होता. हा फरक दूर करता आला तर ……..!

~अरुण कुलकर्णी (वय७५) मो: ९८९००९६२१०

मूळचे कोल्हापुरचे. एका मोठ्या कमर्शियल बँकेतून २०११ साली निवृत्त झाले आणि गेल्या काही वर्षांपासून ते त्यांच्या धर्मपत्नीबरोबर पुण्यात स्थायिक झाले आहेत. त्यांची एक मुलगी तिच्या कुटुंबाबरोबर अमेरिकेत असते. ज्येष्ठ कन्येचे ठाण्यामध्ये वास्तव्य.  सध्या ज्येष्ठांच्या २-३ ग्रुपमध्ये सामील आहेत. तसेच वरचेवर कथा, कविता, लेख लिहितात. हल्लीच त्यांचे एक पुस्तकही प्रकाशित झाले आहे.